Bể lắng sơ cấp: Tính diện tích, SOR và HRT

Đối tượng đọc: kỹ sư thiết kế trạm xử lý nước thải (mọi quy mô). Thời gian đọc: ~6 phút. Công cụ liên quan: Thiết kế bể lắng sơ cấp · Cẩm nang thiết kế

Nguyên lý

Bể lắng sơ cấp (PST) tách cặn lơ lửng bằng trọng lực trước bể sinh học. Giảm 50–65 % TSS và 25–35 % BOD (phần BOD đi cùng cặn), bảo vệ bể sinh học khỏi quá tải.

Diện tích từ SOR

Diện tích A = (Q/24) / SOR (m²). SOR trung bình = Q/24/A; SOR đỉnh = (Q·PF/24)/A (m/h).

SOR (surface overflow rate) là chỉ tiêu then chốt. Vùng nhiệt đới SOR trung bình ~1,5 m/h, SOR đỉnh ≤ 2,0 m/h.

HRT và kích thước

HRT = A·h·24 / Q (h), giữ ≥ 1,5–2,5 h nhiệt đới. Hình tròn: D = √(4A/π); hình chữ nhật: L = √(A·lw), W = √(A/lw) (lw = L:W ≈ 3).

Hiệu suất và thể tích bùn

TSS removed = TSS·Q/1000·TSSr/100 (kg/d). Thể tích bùn sludgeVol = TSSremoved / 50 (m³/d @ 5 % DS).

BOD removed theo TSSr: 25 % ở TSSr 50 % → 35 % ở TSSr 65 %. Tính đúng để không lầm tải cho bể sinh học.

Weir load (tải máng tràn)

weirLoad = (Q·PF)/perim (m³/m·d, perim = chu vi thu). Phải ≤ giới hạn — quá cao cuốn bùn đã lắng ra theo nước tràn.

5 sai lầm vận hành

1. SOR đỉnh > 2,0 m/h: cặn bị cuốn theo nước tràn.
2. HRT < 1,5 h: lắng không kịp.
3. Quên BOD đi cùng TSS: tính sai tải bể sinh học phía sau.
4. Weir load quá cao: cuốn bùn tại máng thu.
5. Bể quá sâu (> 3,5 m): khó thu và đảo bùn đều.

Kết luận

PST là bước giảm tải nền tảng. Tính A = (Q/24)/SOR, giữ SOR đỉnh ≤ 2,0 m/h, HRT ≥ 1,5–2,5 h, TSSr 50–65 %, bùn @ 5 % DS, và weir load trong giới hạn.